بازار نفت ایران طی دو دهه اخیر تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی، تحریم‌های اقتصادی و به‌ویژه فعال‌سازی مکانیسم ماشه با چالش‌های جدی مواجه شده است. هدف پژوهش حاضر تحلیل تجربی اثر فعال شدن مکانیسم ماشه بر قیمت و حجم صادرات نفت ایران است. بدین منظور، داده‌های سالانه دوره ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ از منابع رسمی داخلی و بین‌المللی گردآوری شده و با استفاده از مدل خودرگرسیون با وقفه‌های توزیعی بررسی شده‌اند. نتایج آزمون ریشه واحد و کرانه‌ها نشان می‌دهند که متغیرهای مدل دارای رابطه بلندمدت بوده و پویایی ساختاری بازار نفت قابل تحلیل است. بر اساس برآورد مدل، متغیر مکانیسم ماشه در وقفه دوم اثری مثبت و معنادار بر قیمت نفت داشته و به عنوان یک شوک سیاسی موجب افزایش قیمت شده است؛ در حالی‌که صادرات و تولید نفت اثر منفی داشته و کاهش صادرات منجر به افت قیمت شده است. علاوه بر این، آزمون ضریب جزء تصحیح خطا نشان داد که سیستم با سرعت بالا به تعادل بلندمدت بازمی‌گردد. یافته‌ها نشان می‌دهند که آثار مکانیسم ماشه بیشتر روانی و حقوقی بوده اما می‌تواند جهت اثرگذاری متغیرهای اقتصادی را تغییر دهد. بر این اساس، پیشنهادهای راهبردی در حوزه دیپلماسی انرژی، تنوع صادرات و کاهش وابستگی به نفت خام ارائه شده است که شامل تقویت بازارهای صادراتی، تنوع‌بخشی به مسیرهای صادرات، توسعه صادرات فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی، گسترش دیپلماسی انرژی، استفاده از روش‌های مالی جایگزین، افزایش شفافیت آماری، ارتقای ظرفیت داخلی تولید، راه‌اندازی بورس انرژی منطقه‌ای، تقویت اقتصاد غیرنفتی و مدیریت ریسک سیاسی از طریق صندوق ثبات درآمد نفتی است.