http://www.journalefp.com/ اقتصاد و سیاست گذاری مالی fa daily 1 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 http://www.journalefp.com/article_733912.html نظام بانکی به عنوان یکی از ارکان اصلی نظام مالی، نقشی کلیدی در تجهیز منابع، تخصیص بهینه آن‌ها و هدایت سرمایه‌ها به سمت فعالیت‌های مولد دارد. با توجه به تحولات محیطی و افزایش رقابت در بازارهای مالی، توجه به عواملی همچون کارایی، ایجاد ارزش اضافی و گسترش تنوع درآمدی برای ارتقای عملکرد بانک‌ها ضرورت دارد. مقاله حاضر به بررسی روابط همزمان میان تنوع درآمدی، کارایی و ارزش اضافی بانک‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران می‌پردازد. جامعه آماری شامل بانک‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سالهای 1402-1390 بوده و داده‌ها بر اساس صورت‌های مالی سالانه گردآوری شده است. برای آزمون فرضیه‌ها و تحلیل روابط، از مدل معادلات همزمان و روش‌های اقتصادسنجی استفاده گردید. یافته‌های تحقیق نشان داد که کارایی و ارزش اضافی هر دو اثر مثبت و معناداری بر استراتژی تنوع بانک‌ها دارند. همچنین، نتایج حاکی از آن است که استراتژی تنوع و ارزش اضافی می‌توانند بر کارایی بانک‌ها اثرگذار باشند. در نهایت، استراتژی تنوع و کارایی نیز رابطه‌ای معنادار با ارزش اضافی بانک‌ها نشان دادند. علاوه بر این، بازده حقوق صاحبان سهام تنها متغیر کنترلی بود که اثر مثبت و معنادار بر هر سه متغیر اصلی داشته است.این نتایج نشان می‌دهد که توجه به چرخه پویا میان این مولفه‌ها می‌تواند به مدیران بانکی و سیاست‌گذاران در تدوین راهبردهای مالی، حمایت از رشد اقتصادی و ارتقای عملکرد بانک‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران کمک نماید. http://www.journalefp.com/article_735109.html این مطالعه اثرات نامتقارن نوسانات نرخ ارز بر ارزش معاملات بورس اوراق بهادار تهران را با استفاده از مدل خودرگرسیو با وقفه‌های توزیع‌شده غیرخطی (NARDL) بررسی می‌کند. داده‌های فصلی از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۴ از بورس اوراق بهادار تهران و بانک جهانی گردآوری شده‌اند. نوسانات نرخ ارز به شوک‌های مثبت و منفی تفکیک شده و نسبت قیمت به سود تقسیمی (P/D) و تولید ناخالص داخلی اسمی سرانه به‌عنوان متغیرهای کنترلی وارد مدل شده‌اند. نتایج تجربی نشان‌دهنده وجود یک رابطه تعادلی بلندمدت است. شوک‌های مثبت نوسانات نرخ ارز به‌طور معناداری ارزش معاملات را افزایش می‌دهند، در حالی که شوک‌های منفی تأثیر معناداری ندارند. آزمون والد نیز وجود نامتقارنی بلندمدت را تأیید می‌کند. این یافته‌ها رفتار نامتقارن بازار سهام در واکنش به نوسانات ارزی را برجسته کرده و بر اهمیت اجرای سیاست‌های هدفمند برای مدیریت بهتر بازار سرمایه در دوره‌های افزایش نوسانات و عدم قطعیت تأکید دارند. علاوه بر این، نتایج بر ضرورت پیاده‌سازی سیاست‌های ثبات‌محور برای کاهش آثار منفی شوک‌های ارزی اشاره می‌کنند. به‌طور کلی، این مطالعه بینش‌های ارزشمندی برای سیاست‌گذاران و سرمایه‌گذاران ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که پویایی نرخ ارز نقش مهمی در شکل‌دهی فعالیت‌های بازار دارد و واکنش‌های نامتقارن باید در تنظیم بازار و تصمیم‌گیری‌های راهبردی با دقت مورد توجه قرار گیرند. http://www.journalefp.com/article_735110.html هدف مطالعه حاضر تعیین حجم بهینه پول و به دنبال آن بررسی رابطه آن بر تراز پرداخت‌های خارجی می باشد. برای رسیدن به این مهم، ابتدا یک مدل ساختاری شامل توابع تقاضای کل، عرضه کل و رشد حجم نقدینگی را تخمین زده و سپس تابع هدف بانک مرکزی با استفاده از تکنیک‌های برنامه‌ریزی پویا، بهینه شده و با داده‌های تاریخی از سال 1372 تا 1402 کالیبره شده است. سپس رابطه بلندمدت بین انبساط پولی بهینه و تراز پرداخت‌ها را با استفاده از روش اتورگرسیو با وقفه توزیعی (ARDL) ارزیابی می‌کنیم. یافته‌ها نشان می‌دهد که مسیرهای بهینه عرضه پول، در صورت رعایت، از طریق افزایش سرمایه‌گذاری، تولید و عملکرد بازار مالی، به طور قابل توجهی به بهبود حساب‌های جاری و سرمایه کمک می‌کنند. با این حال، انحراف از مسیر بهینه (به ویژه رشد بیش از حد پول) باعث افزایش فشارهای تورمی، بدون تأثیر معنادار بر حساب‌های خارجی می‌شود. مهمترین پیامد سیاستی این پژوهش نیاز به چارچوب‌های پولی مبتنی بر قانون در اقتصادهای مستعد تورم برای تثبیت حساب‌های خارجی و حفظ ثبات اقتصاد کلان می‌باشد. http://www.journalefp.com/article_735111.html بازار جهانی انرژی طی دو دهه اخیر با تحولات ساختاری و افزایش تعاملات بین‌المللی مواجه شده است، به طوری که تحلیل‌های سنتی عرضه و تقاضا قادر به توضیح کامل شبکه تجارت نفت و گاز نیستند. این پژوهش با هدف تحلیل جایگاه ایران در شبکه جهانی انرژی و بررسی پویایی سرریزهای قیمتی و تجاری بین خوشه‌های منطقه‌ای انجام شد. داده‌های سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ با ترکیب روش تحلیل شبکه‌ای و مدل اقتصادسنجی پویا TVP–VAR مورد بررسی قرار گرفت تا تعاملات میان کشورها، شاخص‌های مرکزیت و مسیرهای سرریز تجاری و قیمتی شناسایی شوند. نتایج نشان داد ایران با درجه گره و مرکزیت بینجی بالا، نقش میانجی کلیدی در شبکه جهانی انرژی دارد و اثرات سرریز آن به ویژه بر کشورهای آسیایی مانند چین، هند و ترکیه قابل توجه است. شبکه جهانی انرژی به صورت چندمرکزی و انعطاف‌پذیر شکل گرفته است؛ خاورمیانه بزرگ‌ترین منبع سرریزهای عرضه و قیمت، آسیا بزرگ‌ترین دریافت‌کننده و اروپا و آمریکا نقش میانجی دارند. شبیه‌سازی شوک‌های قیمتی نیز نشان داد اثرات این شوک‌ها به صورت نامتقارن توزیع می‌شوند و صادرکنندگان انرژی از آن بهره می‌برند، در حالی که واردکنندگان آسیایی فشار اقتصادی بیشتری متحمل می‌شوند. این یافته‌ها تأکید می‌کند جایگاه استراتژیک ایران فراتر از حجم صادرات بوده و نقش میانجی و اتصال مسیرهای ترانزیتی، ظرفیت اثرگذاری آن را تقویت می‌کند و تحلیل شبکه‌ای همراه با مدل TVP–VAR ابزار مؤثری برای درک پویایی بازار، پیش‌بینی اثرات ژئوپولیتیکی و هدایت سیاست‌های راهبردی انرژی فراهم می‌آورد. http://www.journalefp.com/article_735169.html تأمین مالی جمعی به‌عنوان یک مدل نوین برای تأمین منابع مالی پروژه‌ها از طریق سرمایه‌گذاری‌های خرد از عموم مردم، در سال‌های اخیر به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه توجه زیادی را جلب کرده است. این مدل تأمین مالی در ایران می‌تواند نقشی مؤثر در تحقق اقتصاد مقاومتی ایفا کند. هدف این مطالعه بررسی فرصت‌ها، چالش‌ها و الزامات سیاستی تأمین مالی جمعی در راستای تقویت اقتصاد مقاومتی در ایران است. در این تحقیق، از روش مرور سیستماتیک برای تحلیل مقالات علمی و گزارش‌های معتبر استفاده شد. نتایج نشان می‌دهند که تأمین مالی جمعی می‌تواند فرصت‌هایی چون حمایت از استارتاپ‌ها، افزایش مشارکت عمومی در پروژه‌های اقتصادی و ایجاد اشتغال را فراهم کند. با این حال، چالش‌هایی نظیر نبود چارچوب قانونی مناسب، عدم اعتماد عمومی به پلتفرم‌های آنلاین، محدودیت‌های زیرساختی و مشکلات فرهنگی وجود دارند که مانع از توسعه این مدل می‌شوند. برای بهره‌برداری مؤثر از این پتانسیل‌ها، الزامات سیاستی همچون تدوین قوانین شفاف، آگاه‌سازی عمومی، حمایت از پلتفرم‌های داخلی و توسعه زیرساخت‌های فنی ضروری است. این مطالعه بر لزوم توسعه سیاست‌های حمایتی و ایجاد بسترهای قانونی و فرهنگی مناسب برای گسترش تأمین مالی جمعی در ایران تأکید دارد.